Przejdź do treści

Tabele i wykresy

Tabela wyników badań: liczebności, procenty i objaśnienia

Około 7 min czytania

Tabela wyników badań: przykład i objaśnienia

Dobra tabela pozwala sprawdzić zdanie z rozdziału wyników bez szukania dodatkowych wyjaśnień w kilku miejscach pracy. Czytelnik powinien rozpoznać, co policzono, kogo obejmuje zestawienie, skąd biorą się procenty i jak potraktowano pominięcia. Poniżej zbudujesz specyfikację tabeli oraz poprawisz demonstracyjny przykład porównania dwóch grup.

Zacznij od zdania, które tabela ma udokumentować

Zamiast od razu wybierać obramowania, zapisz robocze ustalenie. Na przykład: „W obu grupach najczęściej wybierano kontakt mailowy”. Tabela powinna zawierać informacje pozwalające sprawdzić właśnie to zdanie. Jeżeli pokażesz jedynie łączną liczbę odpowiedzi, czytelnik nie zobaczy, czy ustalenie dotyczy każdej grupy osobno.

W polskim poradniku Strzelczyk i Zawałkiewicz obok liczebności rozróżniono podstawy obliczania procentów. Praktyczny skutek dla tabeli jest prosty: opis kolumny musi ujawniać, czego udział prezentujesz. Źródło: poradnik SBP, rozdział 8.1, s. 22-25 (https://afb.sbp.pl/wp-content/uploads/2023/12/jak-przeprowadzi%C4%87-badania-satysfakcji.pdf).

Następnie ustal zakres zestawienia. Czy prezentujesz odpowiedź na jedno pytanie, porównanie grup czy kilka wymiarów? W jednej tabeli możesz umieścić kilka informacji, jeśli czytelnik rozumie ich relację. Nie łącz przypadkowych pytań tylko dlatego, że wszystkie mieszczą się na stronie.

Spisz specyfikację przed formatowaniem

Specyfikacja to krótka karta robocza. Zawiera nazwę zmiennej, jednostkę zliczania, nazwy kategorii, podstawę procentów, sposób pokazania braków i dokładność zapisu. Jest przydatna przy współpracy: osoba przygotowująca tabelę i osoba redagująca komentarz pracują wtedy na tych samych założeniach.

  • Przedmiot: preferowany kanał kontaktu z opiekunem projektu.
  • Jednostka: osoba, która udzieliła jednej odpowiedzi.
  • Podział: uczestnicy dwóch demonstracyjnych grup A i B.
  • Podstawa: ważne odpowiedzi w każdej grupie osobno.
  • Pominięcia: pokazane w osobnym objaśnieniu, poza sumą ważnych odpowiedzi.
  • Zapis: liczebność oraz procent z jednym miejscem po przecinku.

Litery n i N bywają używane różnie. Możesz przyjąć N jako podstawę zestawienia, a n jako liczebność kategorii, lecz wyjaśnij oznaczenia. Sama wielka litera nie mówi, czy chodzi o wszystkie ankiety, ważne odpowiedzi czy konkretną podgrupę. Pełny nagłówek jest ważniejszy od skrótu.

Przykład: naprawa nieczytelnego zestawienia

Wszystkie dane w tej sekcji są fikcyjne i służą wyłącznie demonstracji. Zebrano 25 ankiet w grupie A i 15 w grupie B. Na pytanie odpowiedziało odpowiednio 24 i 12 osób. Wybierano jeden kanał. Robocza tabela zawierała nagłówki „A”, „B” i „wynik”, a w komórkach wartości 12, 6, 6 oraz 6, 3, 3. Nie było podstaw, procentów ani informacji o brakach.

Taki zapis pozostawia kilka pytań: czy liczby oznaczają osoby, wiadomości czy punkty? Czy respondent wybierał jedną odpowiedź? Czy grupy były równie liczne? Poniższa wersja rozwiązuje te problemy bez rozbudowywania tabeli o zbędne kolumny. Na stronie odczytasz ją w kartach: każda zachowuje kanał, liczebności i udziały obu grup.

Zestawienie 1. Preferowany kanał kontaktu w dwóch grupach - dane demonstracyjne

Kanał
Mail
Grupa A: osoby (n)
12
Grupa A: % ważnych odpowiedzi
50,0
Grupa B: osoby (n)
6
Grupa B: % ważnych odpowiedzi
50,0
Kanał
Komunikator
Grupa A: osoby (n)
6
Grupa A: % ważnych odpowiedzi
25,0
Grupa B: osoby (n)
3
Grupa B: % ważnych odpowiedzi
25,0
Kanał
Spotkanie
Grupa A: osoby (n)
6
Grupa A: % ważnych odpowiedzi
25,0
Grupa B: osoby (n)
3
Grupa B: % ważnych odpowiedzi
25,0
Kanał
Razem ważne odpowiedzi
Grupa A: osoby (n)
24
Grupa A: % ważnych odpowiedzi
100,0
Grupa B: osoby (n)
12
Grupa B: % ważnych odpowiedzi
100,0

Objaśnienie: pytanie jednokrotnego wyboru. Procenty policzono osobno w grupach, odpowiednio względem 24 i 12 ważnych odpowiedzi. Zebrano 25 ankiet w grupie A i 15 w grupie B; brak odpowiedzi: A - 1 osoba, B - 3 osoby. Źródło: autorski materiał demonstracyjny.

Podpis wskazuje przedmiot, a objaśnienie podaje regułę rachunku. Źródło jasno informuje o demonstracji. W rzeczywistej pracy użyj opisu zgodnego z pochodzeniem danych, na przykład własnego badania, konkretnej bazy albo wskazanego dokumentu. Sam zwrot „opracowanie własne” nie zastąpi informacji, na jakim materiale oparto zestawienie.

Porównuj udziały wraz z liczebnościami

Mail wybrało dwa razy więcej osób w grupie A niż w grupie B: 12 wobec 6. Udział tej odpowiedzi jest jednak taki sam, ponieważ podstawy również różnią się dwukrotnie. Zdanie „grupa A wyraźnie częściej preferuje mail” nie wynika z tego zestawienia. Możesz natomiast napisać: „Wśród osób, które odpowiedziały, mail stanowił połowę wyborów w każdej grupie”.

To porównanie opisowe. Nie potwierdza podobieństwa całych populacji ani nie rozstrzyga statystycznej istotności różnic. Nawet identyczne odsetki nie usuwają problemu pominiętych odpowiedzi: w przykładzie brak dotyczył 1 z 25 i 3 z 15 ankiet. Czytelnik powinien móc zauważyć tę różnicę.

Nie wpisuj braków jako zera. Zero znaczy, że liczba danej kategorii wynosiła zero; brak oznacza, że nie otrzymano informacji. Jeśli używasz kreski, gwiazdki albo „nie dotyczy”, wyjaśnij ich znaczenie. Nie pozwalaj, aby ten sam symbol oznaczał jednocześnie brak pomiaru i brak zdarzeń.

Sprawdź sumy, zapis i komentarz

W przykładzie suma kategorii odpowiada liczbie ważnych odpowiedzi, a procenty dają 100,0%. Przy bardziej złożonych danych wynik po zaokrągleniu może wynieść 99,9% albo 100,1%. Wyjaśnij różnicę zamiast sztucznie poprawiać jedną kategorię. Zachowaj jednolitą dokładność, która nie sugeruje większej precyzji niż potrzebna do opisu.

Przeczytaj tabelę bez otaczającego akapitu. Czy nagłówki i przypis pozwalają odtworzyć 12/24 razy 100? Czy nazwy kategorii odpowiadają materiałowi źródłowemu? Czy każda wartość ma jednostkę? Dopiero potem sprawdź tekst: komentarz powinien wskazać istotny wzór, a nie przepisać w kolejności wszystkie komórki.

Zachowaj też robocze połączenie z arkuszem: nazwę pliku, arkusza i kolumn wykorzystanych do zestawienia. Te informacje nie muszą zajmować podpisu publicznej tabeli, ale pozwalają szybko wyjaśnić rozbieżność po zmianie danych lub redakcji tekstu.

Gotowy komentarz demonstracyjny może brzmieć: „Najczęściej wskazywano kontakt mailowy: 12 z 24 osób w grupie A i 6 z 12 w grupie B, po 50,0% ważnych odpowiedzi. Pozostałe kanały uzyskały w obu grupach po 25,0%. Zestawienie dotyczy odpowiedzi udzielonych; pytanie pominęła jedna osoba w grupie A i trzy w grupie B”.

Kiedy potrzebna jest korekta całego zestawienia

Jeżeli nie możesz ustalić, z jakich danych pochodzi kolumna, wstrzymaj interpretację i wróć do pliku źródłowego. Estetyczna tabela z nieznaną podstawą nadal jest niejednoznaczna. Osobno sprawdź wymagania wydziału dotyczące numerowania i umiejscowienia podpisu; ten poradnik nie narzuca jednego stylu wszystkim pracom.

Gdy tabela jest już poprawna, zdecyduj, czy potrzebuje dodatkowej prezentacji graficznej. Poradnik doboru wykresu do celu prezentacji pomaga ocenić tę decyzję. Komentarz do zestawienia możesz oprzeć na przykładzie opisu wyników ankiety.

Bibliografia

Strzelczyk E., Zawałkiewicz A., współpraca Sobielga J. (2023), Jak przeprowadzić badania satysfakcji użytkowników biblioteki? Poradnik dla bibliotekarzy, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, wydanie 3 zaktualizowane, rozdział 8.1. Pełny polski tekst (https://afb.sbp.pl/wp-content/uploads/2023/12/jak-przeprowadzi%C4%87-badania-satysfakcji.pdf).

Arkusz do samodzielnej pracy

Rozpisz swój rozdział przed redakcją.

Arkusz planowania rozdziału wyników pomoże połączyć pytania badawcze z danymi, tabelami, opisem i miejscem na dyskusję. Możesz pracować z nim samodzielnie, bez podawania e-maila.

Twój materiał. Konkretny zakres pomocy.

Ustalmy zakres na podstawie Twoich materiałów.

Napisz, czy masz ankietę, wywiady, dokumenty albo gotowy fragment. Dodaj oczekiwany rezultat, termin i najważniejsze wytyczne.

Wysłanie zapytania rozpoczyna ustalanie zakresu. Cenę i warunki realizacji poznasz przed decyzją o zamówieniu.

Zapytaj o opracowanie